Ιός του Δυτικού Νείλου: Τι είναι και πώς μπορούμε να προστατευτούμε

Ιός του Δυτικού Νείλου: Τι είναι, πώς μεταδίδεται και πώς μπορούμε να προστατευτούμε

Ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της προσοχής στην Ελλάδα, καθώς κατά την περίοδο μετάδοσης του 2026 καταγράφεται έντονη κυκλοφορία του ιού σε αρκετές περιοχές της χώρας. Ο ΕΟΔΥ έχει συστήσει αυξημένη προσοχή και συνεπή εφαρμογή των μέτρων προστασίας από τα κουνούπια σε όλη την επικράτεια.

Παρότι για τη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων η λοίμωξη δεν προκαλεί συμπτώματα ή προκαλεί μια ήπια νόσο, σε ένα μικρό ποσοστό μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή λοίμωξη του κεντρικού νευρικού συστήματος. Γι’ αυτό η πρόληψη και, κυρίως, η προστασία από τα τσιμπήματα των κουνουπιών είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Τι είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου;

Ο West Nile Virus (WNV) είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένων κουνουπιών. Ανήκει στην οικογένεια των Flaviviridae και κυκλοφορεί εδώ και δεκαετίες σε διάφορες περιοχές του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης.

Στη φύση, ο ιός διατηρείται κυρίως μέσα σε έναν κύκλο πτηνών και κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους ή άλλα ζώα με το επόμενο τσίμπημά τους. Τα κουνούπια του γένους Culex, τα λεγόμενα «κοινά» κουνούπια, θεωρούνται σημαντικοί διαβιβαστές του ιού.

Ο άνθρωπος θεωρείται ουσιαστικά αδιέξοδος ξενιστής, καθώς η ποσότητα του ιού στο αίμα του δεν είναι συνήθως αρκετή ώστε να μολύνει ένα νέο κουνούπι.

Πώς μεταδίδεται;

Ο συχνότερος τρόπος μετάδοσης είναι απλός: το τσίμπημα ενός μολυσμένου κουνουπιού.

Τα κουνούπια μολύνονται όταν τραφούν από μολυσμένα πτηνά. Όταν στη συνέχεια τσιμπήσουν έναν άνθρωπο, μπορούν να μεταφέρουν τον ιό.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω της καθημερινής επαφής. Δεν μεταδίδεται με την αγκαλιά, το φιλί, την κοινωνική επαφή ή τη συνήθη επαφή με ένα μολυσμένο άτομο.

Πολύ σπάνια έχει καταγραφεί μετάδοση μέσω μετάγγισης αίματος, μεταμόσχευσης οργάνων και από τη μητέρα στο έμβρυο. Για τον γενικό πληθυσμό, όμως, ο βασικός κίνδυνος παραμένει το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.

Γιατί παρουσιάζει έξαρση στην Ελλάδα;

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι καινούργιος για την Ελλάδα. Περιστατικά έχουν καταγραφεί στη χώρα μας σε αρκετές περιόδους από το 2010 και μετά, ενώ ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα και η επανεμφάνιση περιστατικών κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών είναι αναμενόμενη.

Γιατί όμως κάποιες χρονιές τα περιστατικά αυξάνονται σημαντικά;

Η κυκλοφορία του ιού επηρεάζεται από έναν συνδυασμό παραγόντων. Μεταξύ αυτών είναι:

• οι υψηλές θερμοκρασίες,

• η μεγαλύτερη διάρκεια της θερμής περιόδου,

• η παρουσία κατάλληλων συνθηκών αναπαραγωγής των κουνουπιών,

• η ύπαρξη στάσιμου νερού,

• η αφθονία κουνουπιών,

• η παρουσία και μετακίνηση μολυσμένων πτηνών,

• αλλά και οι τοπικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες και τα μεγαλύτερα σε διάρκεια καλοκαίρια δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για την επιβίωση και εξάπλωση των κουνουπιών και μπορούν να διευρύνουν την περίοδο μετάδοσης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έξαρση οφείλεται αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή. Η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, γι’ αυτό και ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι οι περιοχές όπου θα εμφανιστούν κρούσματα δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.

Τι συμπτώματα προκαλεί;

Ένα από τα χαρακτηριστικά του ιού είναι ότι η λοίμωξη συχνά περνά απαρατήρητη.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ:

• Περίπου 80% των ατόμων που μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα.

• Περίπου 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, με συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακός πόνος, εξάνθημα ή διογκωμένοι λεμφαδένες.

• Λιγότερο από 1% εμφανίζει σοβαρή νόσο, η οποία μπορεί να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα και να προκαλέσει εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση.

Τα συμπτώματα, όταν εμφανίζονται, συνήθως ξεκινούν 2 έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.

Μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρής νόσου έχουν κυρίως οι μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή ή ορισμένα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;

Δεν υπάρχει σήμερα διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο ούτε ειδική αντιική θεραπεία για τη λοίμωξη. Επομένως, η σημαντικότερη προστασία είναι η αποφυγή των τσιμπημάτων των κουνουπιών.

1. Χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητικό

Ένα κατάλληλο εντομοαπωθητικό μπορεί να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα τσιμπήματος.

Επιλέγουμε προϊόν εγκεκριμένο για χρήση στο δέρμα και ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες της συσκευασίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα παιδιά: το εντομοαπωθητικό εφαρμόζεται από ενήλικα και δεν πρέπει να τοποθετείται στα χέρια ή κοντά στα μάτια και το στόμα.
Το OneforCare προτείνει:

-Uni-pharma Repel Spray Ενυδατικό & Προστατευτικό Spray για το Σώμα με Εντομοαπωθητική Δράση 100ml

Η εντομοαπωθητική δράση του Repel διαρκεί 8 ώρες, είναι άοσμο και χαρίζει στο δέρμα την απαραίτητη προστασία από τα τσιμπήματα των εντόμων.

-Omega Pharma Jungle Formula Strong Spray Soft Care Εντομοαπωθητικό Spray Χωρίς Άρωμα με IRF3 για Παιδιά 3+ Ετών & Ενήλικες 75ml

Το Jungle Formula Strong Spray Soft Care είναι εντομοαπωθητικό σπρέι χωρίς άρωμα και οινόπνευμα, το οποίο περιέχει Ικαριδίνη σε περιεκτικότητα 20% και καταπραϋντικούς παράγοντες.

-FrezyDerm Crilen Anti-Mosquito Plus 20% Εντομοαπωθητικό Spray για Προστασία από Κουνούπια 100ml

Το FrezyDerm Crilen Anti-Mosquito Plus, είναι ένα εντομοαπωθητικό spray με 20% IR3535 που προσφέρει προστασία από όλα τα κουνούπια και τα κουνούπια-τίγρης

2. Καλύπτουμε το σώμα μας

Όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους, προτιμάμε μακριά, ελαφριά ρούχα, όπως μακρυμάνικες μπλούζες και μακριά παντελόνια.

Τα ανοιχτόχρωμα ρούχα προτείνονται επίσης ως μέρος των μέτρων προστασίας από τα κουνούπια.

3. Προστατεύουμε το σπίτι

Οι σίτες σε πόρτες και παράθυρα βοηθούν να περιοριστεί η είσοδος κουνουπιών στο σπίτι.

Επιπλέον, η χρήση κλιματισμού ή ανεμιστήρα μπορεί να βοηθήσει, ενώ για βρέφη και μικρά παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούνται κατάλληλες κουνουπιέρες, σύμφωνα με τις οδηγίες ασφαλούς χρήσης.

4. Αποφεύγουμε τα τσιμπήματα ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας

Τα μέτρα προστασίας είναι σημαντικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, όμως η δραστηριότητα των κουνουπιών μπορεί να είναι αυξημένη συγκεκριμένες ώρες. Γι’ αυτό είναι καλό να αποφεύγουμε, όταν είναι δυνατόν, την παραμονή σε χώρους με πολλά κουνούπια και να χρησιμοποιούμε συστηματικά εντομοαπωθητικά.

5. Δεν αφήνουμε στάσιμα νερά

Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την προσωπική προστασία. Μπορούμε να βοηθήσουμε μειώνοντας τις εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών γύρω από το σπίτι.

Αδειάζουμε συχνά:

• πιατάκια από γλάστρες,

• κουβάδες και δοχεία,

• παιχνίδια που συγκρατούν νερό,

• δοχεία νερού,

• άλλα αντικείμενα όπου μπορεί να συσσωρευτεί στάσιμο νερό.

Τα δοχεία αποθήκευσης νερού πρέπει να είναι καλυμμένα και να καθαρίζονται τακτικά.

Πότε χρειάζεται να επικοινωνήσουμε με γιατρό;

Ένα τσίμπημα κουνουπιού δεν σημαίνει ότι έχουμε μολυνθεί από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Ωστόσο, εάν μετά από πιθανή έκθεση εμφανιστούν πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, μεγάλη αδυναμία ή άλλα συμπτώματα, είναι σημαντικό να ζητήσουμε ιατρική συμβουλή.

Ιδιαίτερα άμεση ιατρική αξιολόγηση απαιτείται όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, διαταραχές συνείδησης, έντονη μυϊκή αδυναμία, αστάθεια, σπασμοί ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα.

Το σημαντικότερο όπλο είναι η πρόληψη

Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί πλέον μια εποχική απειλή που πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ενημέρωση και όχι με πανικό. Η πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα, όμως η πιθανότητα σοβαρής νόσησης, αν και μικρή, κάνει την πρόληψη ιδιαίτερα σημαντική.

Το πιο αποτελεσματικό μέτρο είναι απλό: να μειώνουμε όσο μπορούμε τα τσιμπήματα των κουνουπιών.

Εντομοαπωθητικό, κατάλληλα ρούχα, σίτες, απομάκρυνση στάσιμων νερών και αυξημένη προσοχή σε περιοχές όπου έχει καταγραφεί κυκλοφορία του ιού μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Στο OneforCare.gr μπορείτε να βρείτε προϊόντα καθημερινής φροντίδας και προστασίας από τα κουνούπια για όλη την οικογένεια. Για την επιλογή του κατάλληλου προϊόντος, ιδιαίτερα για βρέφη, παιδιά, εγκύους ή άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες, είναι σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες χρήσης και να ζητείται η συμβουλή επαγγελματία υγείας όπου χρειάζεται.